Samo dva klika i pred vama se otvaraju tajne srpske istorije: Planina Rudnik i Gornji Milanovac su prava riznica, Muzej rudničko-takovskog kraja oživljava bitna mesta (FOTO)(VIDEO)

Gornji Milanovac - Kapa Šumadije i pravi turistički biser na teritoriji opštine Gornji Milanovac svakako je planina Rudnik. Sa svojim ogromnim kulturno-istorijskim ali i arheološkim bogatsvom ona nosi ogroman turistički potencijal, koji ukoliko se dobro usmeri može na njene padine privući turiste iz čitavog sveta. Planina Rudnik bila je naseljena čak i 4.000 godine pre nove ere, kada je prema dostupnim informacijama, započelo rudarenje. Danas se na tom mestu nalazi arheološki park Prljuša, gde zaista ljudi mogu da vide kako je izgledalo takozvano površinsko rudarenje u doba praistorije, u doba neolita.

- Kasnije se taj proces rudarenja na planini Rudnik razvija, doživljava svojevrsnu evoluciju. Do skora je u našem muzeju bila Septimija Severa, rimskog cara, sa kraja drugog veka nove ere, kada je po njegovoj inicijativi obnovljen hram boginje majke zemlje, koja je bila zaštitnica rudara. Znači, tu već imamo antičko iskopavanje na Rudniku. Ta ploča je pronađena pre 160 godina na insistiranje kneza Mihaila Obrenovića, koji je finansirao prva arheološka iskopavanja u tadašnjoj Kneževini Srbiji. To je godina kada počinje moderna srpska arheologija. Vidite koliko je Rudnik oko svih tih stvari i te kako zaslužan i koliko nas je zadužio, započinje priču za RINU istoričar Aleksandar Marušić, iz Muzeja rudničko-takovskog kraja.

Ističe da od Rima pa sve do 1865. godine, tu je i fantastičan period srednjeg veka na Rudniku, koji su obeležili rudarenje i trgovina – ne samo Srba, već i Sasa i Dubrovčana. Tako da, kad danas pogledamo sve četiri strane planine Rudnik, imamo barem 84 crkve ili crkvišta. Od toga imamo i četiri rimokatoličke crkve čiji su ostaci danas vidljivi.

- U tursko doba, ovaj deo naše zemlje je malo stagnirao, moglo bi se slobodno reći. Ali uz svo poštovanje prema onim događajima koji karakterišu Rudnik i sve tamošnje kulturne i prirodne, privredne i društvene delatnosti, ipak Ustanak u Orašcu i posebno Ustanak u Takovu karakterišu ovaj kraj kao državotvoran. Vezujemo ih, naravno, za neke od najznačajnijih porodica u novijoj istoriji srpskog naroda – to su, pre svega, Obrenovići, ali moramo pomenuti i Vukomanoviće i Lunjevice, ističe Marušić.

Gornji Milanovac jeste poznat po Obrenovićima, jer nosi ime po vojvodi Milanu Obrenoviću, ali ovaj grad su podigli Karađorđevići. Tako da se ovde prepliće nešto najbolje od obe dinastije. Sve što je vezano za ovu opštinu može se videti u Muzeju Rudničko-takovskog kraja – kako na stalnim postavkama i trenutnim izložbama, tako i u legatu porodice Anastasijević, jedne od najznačajnijih ne samo umetničkih porodica Gornjeg Milanovca, već i novovekovne Srbije.

- Mnogo je značajnih Milanovčana koji su ovde rođeni, ali su svojom delatnošću prevazišli granice Rudničkog okruga, opštine Gornji Milanovac i Srbije. Tu su osim velikih junaka i kraljica Draga, armijski general Božidar Terzić, Nikola Lunjevica i mnogi drugi, kaže Marušić.

Posebnu pažnju brojnih turista i pre svega vernika u Gornjem Milanovcu zauzima manastir Vraćevšnica u kom može da se vidi i zavesa u kojoj su poslednji Obrenovići bili zamotani i bačeni nakon svirepog ubistva 1903. godine.

- Odmah tu, u porti crkve, nalazi se i grobno mesto čuvene Baba Višnje, majke Miloša Obrenovića, i drugih Obrenovića. A kad odatle pođemo kilometar, dva ka jugoistočnim padinama čarobne planine Rudnik, nalazi se kuća kneza Miloša Obrenovića, koja je neformalna prestonica Srbije od 1815. do 1818. godine. Tu je stradala i Petrija, čuvena ljubavnica, od ruke kneginje Ljubice, i tako dalje. Tu je i manastir Vujan kao grobno mesto Lunjevica. Pored Takova, gde možemo da vidimo Muzej Drugog srpskog ustanka i originalnu sliku Paje Jovanovića iz 1895. godine, kao i deo hrasta – odnosno grma – pod kojim je podignut Drugi srpski ustanak. Danas su ostala svega tri dela, jedan se može videti i u našoj crkvi u Gornjem Milanovcu, tu je svakako i crkva Brvnara u Gornjoj Crnući, mesto poslednjih dogovora pre formalnog izbijanja ustanka, ističe Marušić.

Kako bi se turistički potencijal maksimalno razvio u Gornjem Milanovcu neophodno je spojiti bogato istorijsko nasleđe sa modernim vremenom, vremenom u kom ljudi generalno manje čitaju i imaju kraću pažnju. Novi mediji, nove komunikacije i tehnologije, Muzej Rudničko-takovskog kraja, kao i druge ustanove kulture i turistička organizacija trude se da odgovore na to.

- Mogu da kažem da nam je tendencija da uz pomoć Ministarstva kulture napravimo izdvojeno odeljenje muzeja na Rudniku, sa arheološkom postavkom. Na primer, ovde možete videti i pečatnik kneza Lazara koji je pronađen na Rudniku 2015. godine, iz 14. veka. Njegovo mesto je svakako na Rudniku, lepo je videti ga i ovde, kao deo našeg arheološkog nasleđa, ali gde on zaista treba da stoji jeste na Rudniku. Sad imamo bolje puteve, mogu da budu još boljim, pa evo prilike da se to vidi, kazao je istoričar.

Dodaje da je jedna od želja u cilju oživljavanja istorijskih mesta da se izvrši kompletna rekonstrukcija zgrade nekadašnje osnovne škole koju je podigao kralj Aleksandar Obrenović, gde je danas Muzej Drugog srpskog ustanka. Posle 30 i nešto godina zgrada je zrela za renoviranje i možda i za noviju, savremeniju postavku.

- Tamo ima sjajnih stvari da se vidi, i danas imamo posetioce skoro svakodnevno, a nisu to samo ekskurzije. Zahvaljujući autoputu imamo malo više posetilaca nego ranije, ali na nama je da učinimo da to bude još vidljivije. Zato smo sa Matematičkim institutom uradili aplikaciju „Rudničko-takovski kraj – kolevka moderne Srbije”: sa dva klika ljudi mogu da se informišu, da vide dron-snimke, virtuelne ture, da dobiju tekst na ćirilici, latinici ili na engleskom. Tu je i naš sajt koji se često ažurira novim vestima i pričama, kazao je Marušić.

Poručuje da ono na čemu danas rade u cilju oživljavanja istorijskih lokacija ipak jesu dugotrajni, neretko i mukotrpni procesi.

- Lepo bi bilo kada bi država, za kulturu izdvajala malo više sredstava. Sa druge strane, mi se trudimo da preko Ministarstva kulture i drugih izvora kroz mnoge projekte obezbedimo sredstva. Ove godine, mislim da je barem pet projekata finansijski potpomognuto, možda i svih šest. To nam puno znači, jer time čuvamo istorijsko nasleđe – arheološko, umetničko, etnološko, poručuje Marušić.

Ovaj medijski sadržaj deo je projekta "Potencijal veliki, ali nedovoljno iskorišćen: Šta koči turistički razvoj Gornjeg Milanovca" koji Regionalna informativna agencija realizuje u saradnji sa Opštinom Gornji Milanovac.